Nie Dla Kopalni w Cewlinie

Szanowni Państwo,

w związku z niezwykle istotnym potencjalnym wpływem na warunki życia mieszkańców Cewlina i Manowa jak również rozwój naszej lokalnej społeczności zachęcamy Państwa bardzo gorąco do poświęcenia chwili Waszego cennego czasu i zapoznania się z informacjami zawartymi na tej stronie.

Strona służy zaprezentowaniu głosu mieszkańców Cewlina i Manowa, jak również osób planujących osiedlenie się na terenie tych miejscowości, którzy sprzeciwiają się planowanej inwestycji dotyczącej utworzenia w Cewlinie zakładu górniczego w postaci kopalni kruszyw.

Oczekujemy, że Rada Gminy jako organ stanowiący i kontrolny oraz Wójt, który pełni funkcję wykonawczą, w ramach spoczywających na nich powinności i w granicach przysługujących im uprawnień zajmą stanowisko, które będzie korzystne z punktu widzenia szeroko pojętego interesu gminy jako wspólnoty.

Nie bądźmy bierni, wszyscy jesteśmy interesariuszami i mamy prawo do wyrażania protestu, do ochrony naszych interesów, do zachowania warunków życia na niepogorszonym poziomie, do ochrony walorów przyrodniczych naszej okolicy, do niepodejmowania ryzyka wystąpienia negatywnych skutków dla cennych przyrodniczo obszarów w postaci Rezerwatu przyrody „Jezioro Lubiatowskie” i rezerwatu „Mechowisko Manowo”, do braku obaw o funkcjonowanie studni przydomowych, do ochrony upraw, do dbania o dotychczasową korzystną opinię o naszych miejscowościach jako miejscach atrakcyjnych do zamieszkania. Choć w polskim prawie obowiązuje zasada wolności prowadzenia działalności gospodarczej, to podlega ona jednak ograniczeniom ze względu na prawa i dobrostan sąsiadów.

Inwestycji jeszcze nie ma, a skutki już występują. Z pełną odpowiedzialnością dzielę się z Państwem informacją o rezygnacji z rozpoczęcia budowy przez osobę posiadającą pozwolenie na budowę w pobliżu planowanego miejsca wydobycia albo o rezygnacji z planów osiedlenia się w naszej miejscowości. To nie są osoby nieobiektywne, uprzedzone albo nieżyczliwe jak czasem są przedstawiani przeciwnicy projektu. Działalność tego rodzaju jest po prostu uciążliwa i spór dotyczący odbioru natężenia poszczególnych czynników, takich jak hałas czy zapylenie jest jałowy. Interesy na wielu płaszczyznach są rozbieżne i należy się odnosić ze zrozumieniem i szacunkiem do stanowiska mieszkańców.

Będziemy mieli okazję do działania w czasie prowadzenia konsultacji społecznych w sprawie projektu planu ogólnego oraz w kolejnym etapie zawieszonego w tej chwili postępowania administracyjnego. Nie obawiajmy się zająć stanowiska, każdy z nas ma prawo do wyrażenia swojego zdania i podjęcia decyzji, czy odpowiada mu wizja funkcjonowania kopalni pomiędzy Cewlinem i Manowem i związanych z tym skutków.

Rozstrzygnięcie tak czy inaczej nastąpi, wyrażamy nadzieję, że instytucje powołane do ochrony dziedzictwa przyrodniczego w postaci Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska oraz Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie dokonają bardzo wnikliwej oceny możliwego do wystąpienia wpływu na zasoby i walory podlegające ochronie jak również na warunki życia ludzi.

Planowany zakład górniczy obejmuje powierzchnię 24,7 ha. To powierzchnia odpowiadająca 34 pełnowymiarowym boiskom piłkarskim. Udokumentowana wielkość złoża to ponad 8 mln ton, koncesja jest wydawana na 30 lat i jest czas zbyt krótki na wydobycie kruszywa w tempie planowanym przez inwestora.

Zakład górniczy miałby być zlokalizowany pomiędzy Cewlinem i Manowem, a odległość od najbliższych domów mieszkalnych wynosi 138 metrów w przypadku Manowa oraz 113 i 136 metrów w Cewlinie. Odległości do innych zamieszkałych budynków można sprawdzić na załączonej grafice. Czy taki dystans zapewni ochronę przed uciążliwościami związanymi z działalnością zakładu górniczego?

Obie miejscowości mają duży potencjał rozwojowy. Jednym z kierunków rozwoju jest tworzenie atrakcyjnych warunków dla osób mieszkających i chcących osiedlić się na terenie gminy. Poczyniono szereg inwestycji infrastrukturalnych, dokumenty planistyczne określają obszary uzupełnienia zabudowy przeznaczone na budowę budynków mieszkalnych. CZY BLISKOŚĆ PLANOWANEJ KOPALNI KRUSZYW (obszar czerwony) BĘDZIE MIAŁA WPŁYW NA FUNKCJONOWANIE I DALSZY ROZWÓJ STREF PRZEZNACZONYCH NA ZABUDOWĘ MIESZKANIOWĄ (obszary brązowe)???

Poniżej fragment opracowania udostępnionego w Biuletynie Informacji Publicznej – Uzasadnienie planu ogólnego Gminy Manowo – część graficzna https://bip.manowo.pl/artykul/etap-opiniowania-uzgadniania-wrzesien-2026

Manowo i Cewlino stanowią atrakcyjną alternatywę mieszkaniową dla Koszalina, łącząc kameralny klimat z bliskością infrastruktury dużego miasta. Decyzja o zamieszkaniu w tych miejscowościach wiąże się z konkretnymi korzyściami:

dostępność podstawowej infrastruktury i usługi - sklepy spożywcze, szkoła podstawowa, urząd gminy, urząd pocztowy, przychodnia lekarska
koszty nieruchomości niższe niż w granicach administracyjnych miasta
dogodny dojazd do Koszalina drogą wojewódzką 165 oraz ścieżką rowerową
spokojny charakter zabudowy, dominują domy jednorodzinne
wolniejsze tempo życia i spokojne, atrakcyjne przyrodniczo otoczenie

Bardzo ważnym argumentem przemawiającym za wyborem Manowa i Cewlina jest środowisko naturalne. Koszalin inwestuje w zieleń miejską, a my odnajdujemy tutaj bezpośredni kontakt z dziką i czystą naturą. Nasze miejscowości sąsiadują z rozległymi kompleksami leśnymi. To idealne warunki dla grzybiarzy, biegaczy i miłośników spacerów. W bezpośredniej bliskości znajdują się obszary chronione Rezerwat Przyrody Mechowisko Manowo oraz Rezerwat Jezioro Lubiatowskie, które chronią unikalne torfowiska oraz rzadkie i cenne gatunki roślin i zwierząt.

Funkcjonowanie odkrywkowej kopalni kruszyw wiąże się z szeregiem uciążliwości dla środowiska oraz okolicznych mieszkańców. Do najważniejszych problemów należą hałas, zapylenie powietrza, wibracje, obniżenie poziomu wód gruntowych oraz wzmożony ruch samochodów ciężarowych.

ZAPYLENIE

Znamy argument o wydobywaniu kruszywa spod lustra wody, co nie wywołuje zapylenia. Pełna zgoda, mokre kruszywo nie pyli. Jednak po kolei. Rozpoczęcie eksploatacji będzie poprzedzone zdejmowaniem nakładu i usypywaniem go na zwałowiskach tymczasowych na obrzeżach obszaru wydobycia. Prace związane ze zdejmowaniem i przemieszczaniem nakładu oraz w początkowej fazie wydobycia będą prowadzone przy pomocy ładowarki kołowej i koparki. Grubość warstwy nakładu jest zmienna, a kubatura bardzo duża. Ruch pojazdów ciężarowych oraz maszyn wykorzystywanych w procesie wydobycia i przemieszczania urobku będą wywoływały wzniecanie kurzu. Kruszywo będzie magazynowane na hałdach i w naturalny sposób będzie wysychało.

Osoby mieszkające w regionie wiedzą z doświadczenia, że wieją u nas głównie zachodnie wiatry. Co to oznacza przede wszystkim dla mieszkańców położonego na wschód od planowanej inwestycji Manowa? Emisja zanieczyszczeń stałych w postaci zapylenia jest nieunikniona w okresie bezdeszczowym.

HAŁAS

Inwestor w filmie opublikowanym na prowadzonej przez niego stronie internetowej wyrażał żal, że mieszkańcy nie wybrali się do Wietszyna, żeby obejrzeć funkcjonującą kopalnię kruszyw. Otóż ja się wybrałem i przyglądałem się pracy zakładu – jak wygląda wydobycie spod wody, przesypywanie na taśmociągi i transportowanie kruszywa na znaczne odległości. Spędziłem tam na tyle dużo czasu, żeby usłyszeć jednostajny hałas przeplatany zgrzytaniem rolek, prowadzących taśmę, hałas spadających kamieni, szczęk urządzeń. Sam taśmociąg powoduje bardzo nieprzyjemne tło akustyczne. A to tylko część kopalni oddalona od miejsca składowania i dystrybucji. Dodam, że zakład górniczy od północy przylega do lasu, a na południe od zakładu rozciągają się pola i siłownie wiatrowe.

Odwołajmy się do drugiego filmu, którego bohater mieszkający przy wyrobisku w Deszcznie opowiadał, że „hałas był przez pierwszy rok i zaczynali o piątej rano”. Brzmi uspokajająco?

Hałas w zakładzie górniczym będzie generowany nie tylko przy wydobyciu ale również przy przemieszczaniu (jednym z planowanych sposobów był przewóz traktorem z przyczepą), frakcjonowaniu, zagospodarowaniu kamieni i zbędnych frakcji, składowaniu kruszywa na hałdach, załadunku wreszcie transporcie kruszywa.

Być może to jest dobre miejsce żeby wspomnieć o planowanym dwuzmianowym harmonogramie pracy zakładu od wczesnych godzin porannych.

Uciążliwość związana z hałasem będzie miała charakter ciągły. Dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku dla terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej to 50 dB. Jest to dźwięk opisywany jako umiarkowanie cichy hałas, porównywalny do cichego biura, szumu w tle, umiarkowanego deszczu lub spokojnej rozmowy z odległości. Obciążenie hałasem określa się w odległości nie większej niż 250 m od zabudowy.

Wizyta w Wietszynie daje też pogląd na przekształcenia krajobrazu i skalę przedsięwzięcia. Wysokość hałd może sięgać 10 m, taką też wysokość zapowiadał inwestor w materiale filmowym opublikowanym na swojej stronie.

Urządzenia wykorzystywane do przesiewania i transportowania frakcji żwiru będą pracowały w trybie ciągłym. Czy raport o wpływie inwestycji na środowisko przyniesie odpowiedzi na pytania:

Jaki hałas będzie generował przesiewacz żwiru?
Jaki hałas będzie generowała ładowarka kołowa pod obciążeniem w czasie załadunku samochodów?
Czy ładowarki kołowe będą wyposażone w sygnalizację ostrzegawczą przy jeździe do tyłu, a jeśli tak, to jaki hałas będą generowały?
Jaki hałas generuje ciężarówka ruszająca z miejsca z pełnym obciążeniem?
Czy pusta naczepa samochodu ciężarowego poruszającego się po nierównej drodze gruntowej lub wewnętrznej powoduje powstawanie hałasu?
Jak intensywne będzie skumulowane tło akustyczne wszystkich urządzeń, zwłaszcza w przypadku wiatru wiejącego w stronę zabudowań?

Nie wystarczy powiedzieć: „nie będzie zapylenia, nie będzie hałasu”.

Jednym z ważniejszych aspektów z punktu widzenia uciążliwości funkcjonowania zakładu górniczego jest transport. Dojazd do planowanego zakładu górniczego oraz transport kruszywa będzie wymagał korzystania z drogi powiatowej nr 3531Z łączącej miejscowość Mierzym z Cewlinem i drogą wojewódzką 165. Deklaracja Inwestora wynikająca z Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia (z uwzględnieniem korekty z dnia 05.12.2025 r.) zakłada trasę WYWOZU KRUSZYWA ul. Wiejską do drogi wojewódzkiej 165. Planowane miejsce wyjazdu samochodów ciężarowych na ul. Wiejską znajduje się na skrzyżowaniu z ul. Świerkową na łuku drogi powiatowej (przy dawnym zakładzie produkującym guziki). Petycja złożona przez Inwestora w dniu 04.12.2025 r. zawiera informację, że w przypadku uciążliwości nastąpi zmiana wyjazdu na alternatywny, omijający dwa główne zakręty na ul. Wiejskiej. Planowana jest również trasa alternatywna po działkach, do których na dzień składania informacji do organu prowadzącego postępowanie Inwestor nie posiadał tytułu prawnego. Wyjazd pojazdów ciężarowych planowaną trasą będzie się wiązał z koniecznością pokonania przez zestawy ciężarowe o masie około 40 ton wznoszącej się drogi gruntowej, co będzie się wiązało z emitowaniem hałasu i zadymienia. Ponadto wyjazd na zakręt ul. Wiejskiej może się wiązać z możliwym zanieczyszczeniem od kół pojazdów ciężarowych.

Inwestor składa deklaracje dotyczące planowanej organizacji transportu, który miałby być realizowany przez flotę należącą do niego. Nie będzie miał jednak wpływu na zachowanie innych osób realizujących transport, które będą wybierały najbardziej dogodną dla siebie i możliwie krótką trasę. Kluczowe czynniki ekonomiczne w transporcie kruszywa to ODLEGŁOŚĆ i MASA ŁADUNKU. Koszt logistyki potrafi przewyższyć wartość samego surowca. Należy zdać sobie sprawę z faktu, iż w przypadku uruchomienia zakładu górniczego w Cewlinie będzie on zlokalizowany bardzo blisko Koszalina, co będzie wpływało na duże zainteresowanie odbiorców (przybliżona odległość od Koszalina do zakładów zlokalizowanych w okolicy: Węgorzewo – 15 km, Kościernica – 20 km, Ratajki – 23 km, Jadwiżyn – 28 km, Boboliczki – 40 km, Wietszyno – 42 km, Warnino 42 km, Kępiny – 50 km).

Droga powiatowa 3531Z nie spełnia standardów kategorii ruchu KR3, właściwej dla natężonego ruchu pojazdów ciężarowych. Szerokość drogi wynosi 5 metrów i w ciągu ul. Wiejskiej jej szerokość jest ograniczona chodnikiem dla pieszych oraz drzewami w skrajni drogi. Czasami lepiej do wyobraźni przemawia jeden obraz niż 1000 słów.

Ciężarówka - droga — Ciężarówka na ulicy Wiejskiej

Mieszkańcy wielokrotnie podnosili kwestię bezpieczeństwa pieszych i rowerzystów korzystających z drogi powiatowej. Protesty i wnioski przyjmowały formę petycji kierowanej do władz samorządowych. Obecność zwiększonej liczby pojazdów ciężarowych na drodze z pewnością wpłynie na obniżenie poziomu bezpieczeństwa uczestników ruchu oraz będzie powodowało postępująca degradację drogi.

Opinia organu zarządzającego drogą w kwestii możliwości korzystania z drogi powiatowej 3531Z przez pojazdy transportujące kruszywo jest jednoznacznie negatywna ze względu na jej parametry i stan techniczny.

Jak będzie wyglądał ruch pojazdów ciężarowych na drodze łączącej drogę wojewódzką z Cewlinem? Proszę obejrzeć jak muszą się zachowywać kierowcy pojazdów ciężarowych na naszej wąskiej drodze w czasie manewru wymijania.

PRZECIĄŻANIE POJAZDÓW

Przewóz ładunków z przekroczeniem dopuszczalnych parametrów jest niedozwolony. Przeciążone pojazdy przyczyniają się do szybszej degradacji nawierzchni dróg oraz obiektów inżynieryjnych, takich jak mosty czy wiadukty. Stanowią również poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego – mają wydłużoną drogę hamowania i gorszą stateczność. Działalność kontrolna wskazuje, że co najmniej co czwarty pojazd przewożący materiały sypkie jest przeciążony.

Poniżej udostępniamy dane uzyskane z Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego dotyczące przeprowadzonych kontroli w zakresie ważenia pojazdów przewożących materiały sypkie w latach 2023-2025:

Rok	Liczba kontroli	Naruszenia	Wskaźnik (%)
2023	1642	403	24,5 %
2024	1725	440	25,5 %
2025	1695	488	28,8 %

W tym dane dotyczące Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w Szczecinie:

Rok	Liczba kontroli	Naruszenia	Wskaźnik (%)
2023	73	21	28,7 %
2024	107	40	37,4 %
2025	112	26	23,2 %

Inwestor opracowuje raport o wpływie inwestycji na środowisko. Raport musi uwzględniać szczegółową analizę możliwych konfliktów społecznych oraz propozycji ich rozwiązania bądź metod ich złagodzenia. Pamiętamy jak wyglądało pod koniec 2025 roku natężenie protestów po ogłoszeniu planów utworzenia kopalni kruszyw. Przed nami kolejne niezwykle istotne momenty z punktu widzenia możliwości wyrażenia sprzeciwu przeciwko planom uruchomienia zakładu górniczego – konsultacje społeczne w sprawie planu ogólnego oraz dalszy ciąg postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych.

Inwestor jest zaangażowany w życie społeczności, organizował imprezy, wspomagał Radę Sołecką i mieszkańców, podarował traktor do koszenia trawy. Taka postawa jest godna pochwały ale treścią protestów nie były trudności z koszeniem trawy czy brak odpowiedniej oprawy muzycznej wydarzeń organizowanych w naszej miejscowości.

Oddzielmy te dwie rzeczywistości i patrzmy na sprawę szerzej. Czy to są korzyści, które mają wpłynąć na zmianę oceny planów utworzenia kopalni bądź wpłyną na zmniejszenie uciążliwości prowadzenia tego rodzaju działalności?

WPŁYWY DO BUDŻETU

W wywiadzie opublikowanym w TV MAX inwestor opisuje spodziewane korzyści dla gminy:

„Gmina zyska wiele korzyści w postaci podatków od działalności, w postaci opłaty eksploatacyjnej, w postaci opłaty skarbowej, będą też utworzone nowe miejsca pracy. (…) Myślę, że to będą same plusy”

JAK WYGLĄDAŁA SYTUACJA BUDŻETOWA W MINIONYM ROKU?

Sprawozdanie z wykonania budżetu Gminy Manowo za 2025 rok

Dochody do budżetu	51 130 718,26 zł	100,00 %
Podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT)	23 987 851,95 zł	46,91 %
Podatek dochodowy od osób prawnych (w tym spółek kapitałowych – CIT)	87 907,60 zł	0,17 %
Podatek od środków transportowych	119 709,00 zł	0,23 %

W odniesieniu do opisanej w Karcie Informacyjnej Przedsięwzięcia planowanej skali wydobycia oraz zakładanej ilości wykorzystanych środków transportu będących w dyspozycji inwestora szacowana roczna kwota przychodu do budżetu gminy z tytułu opłaty eksploatacyjnej i podatku od środków transportu może wynieść około 175 tys. zł^[1]

Dla porównania wysokość dotacji podmiotowej dla Gminnego Ośrodka Kultury (funkcjonowanie świetlic wiejskich) zamknęła się w 2025 roku kwotą 501 660,00 zł

Wpływy z podatku dochodowego od osób fizycznych stanowiły niemal połowę dochodów budżetu gminy i były 273 razy większe !!! od wpływów z podatku dochodowego od osób prawnych. Deklarowany przez władze i postulowany w dokumentach strategicznych kierunek rozwoju gminy opiera się na zabieganiu o zwiększanie liczby mieszkańców, którzy będą się osiedlać na terenie gminy. Utworzenie zakładu górniczego pomiędzy dwoma miejscowościami posiadającymi największy potencjał rozwojowy w naszej gminie wydatnie na lata ograniczy napływ nowych mieszkańców.

Nie uważamy, że nie warto pochylić się po złotówkę leżącą na ziemi. Uważamy, że warto przeanalizować czy ważniejsze są doraźne korzyści o stosunkowo niewielkiej wartości czy też tworzenie warunków i podejmowanie działań sprzyjających zwiększeniu liczby ludności w naszych miejscowościach.

Zwiększenie liczby mieszkańców gminy przełoży się na większe wpływy z podatków, większe subwencje, korzystniejszy rozkład kosztów stałych związanych z utrzymaniem infrastruktury czy też korzystniejszy rozkład kosztów usług komunalnych. Działania gminy powinny być ukierunkowane na dostosowanie do zmian demograficznych.

Przedsiębiorcy potrafią optymalizować koszty prowadzenia działalności gospodarczej i przypadki wykazywania ujemnego wyniku finansowego na koniec roku podatkowego nie należą do rzadkości. W ogólnodostępnych rejestrach przedsiębiorców można odnaleźć sprawozdania finansowe spółek kapitałowych.

Gmina poczyniła szereg inwestycji w infrastrukturę, które mają poprawić warunki życia mieszkańców i zachęcić kolejne osoby do wyboru Manowa na swoje miejsce do życia. Przykładem jest chociażby Budowa sieci kanalizacji sanitarnej i wodociągowej na terenie gminy Manowo. Wartość projektu zrealizowanego w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności działanie 3.15. B3.1.1. Inwestycje w infrastrukturę kanalizacyjną i wodociągową wyniosła 5 300 249,99 zł. Inwestycją zostały objęte między innymi ulice Azalii, Szkolna, Poziomkowa, Jeżynowa, Leśny Zakątek. Czy inwestycje będą dostateczną równowagą dla potencjalnych uciążliwości związanych z funkcjonowaniem zakładu górniczego? Czy znajdą się chętni do osiedlenia się z widokiem na hałdy piasku?

TERENY REKREACYJNE PO ZAKOŃCZENIU EKSPLOATACJI

Czy zamierzenia inwestora rzeczywiście są zaplanowane i szczegółowo opracowane w zakresie szerszym niż tylko prezentowane publicznie luźne zapożyczenia z opracowania „Środowiskowe aspekty eksploatacji kruszyw żwirowo-piaskowych spod wody w Polsce”? Na tym etapie postępowania możemy odbierać dowolne obietnice, które prezentowane są jako spodziewane w przyszłości dobro wspólne. Taki zabieg ma łagodzić opór społeczny. Skutki będą bardzo odwleczone w czasie i nie ma żadnej gwarancji, że obietnice zostaną zrealizowane. Zaprezentowany w czasie spotkania wiejskiego oraz wykorzystany w wywiadzie dokument „Projekt urządzenia ośrodka rekreacyjnego KZKW w Cewlinie” jest tego najlepszym przykładem. Z dokumentu wynikało, że miały powstać domki, chodniki, rabaty, nasadzenia…

W wywiadzie w TV MAX inwestor opisuje deklarowany stan obszaru zakładu górniczego po zakończeniu wydobycia, skupmy się na fragmencie wypowiedzi dotyczącym planowanego sposobu zagospodarowania:

„Planujemy trzy strefy: przyrodniczą, cichego wypoczynku i strefę rekreacyjną. Kiedy skończy się wydobycie albo w pewnym początkowym stadium już będziemy mogli oddać część terenu w ramach rekultywacji do użytku, spokojnie w ciągu 5 lat już można o tym myśleć. Po terenie zostanie jeden wielki akwen, podobny jak Wodna Dolina, tylko znacznie większy. Będą strefy rekreacyjne, plaże, boiska, będą ścieżki dla psów, będą trasy rowerowe, będzie część przyrodnicza i część dla cichego wypoczynku. Mamy możliwości wykonania z każdej strony. Uważam, że to będzie dobre dla naszego regionu, podniesie to atrakcyjność Cewlina.”

Dlaczego inwestor nie deklaruje utworzenia terenów rekreacyjnych w ciągu 5 lat, a jedynie zapowiada, że „można o tym myśleć”? Ponieważ rekultywacja terenu wyrobiska w kierunku rekreacyjnym musi być poprzedzona formalną likwidacją zakładu górniczego lub jego wydzielonej części. Dopiero po pełnym zamknięciu ruchu zakładu górniczego (lub danej jego części) i pomyślnym odebraniu prac rekultywacyjnych, teren przestaje być obiektem przemysłowym i może zostać przekształcony w bezpieczną strefę rekreacyjną, co też nie jest sprawą łatwą ani szybką.

W trakcie pracy zakładu górniczego jego teren musi być zabezpieczony przed dostępem osób postronnych, a jeżeli nie jest ogrodzony, oznakowuje się go tablicami, na których umieszcza się nazwę zakładu górniczego oraz napis zakazujący wstępu osobom nieupoważnionym.

[1] Stawka opłat eksploatacyjnych na rok 2026 (obwieszczenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 28.10.2025 r.) wynosi 0,92 zł za tonę piasku i żwiru (170 000 ton). Stawka podatku od środków transportowych (uchwała nr XX/164/2016 z dnia 30.09.2016, zmieniona uchwałą XXI/176/2020 z dnia 18.12.2020) za pojazdy o najwyższej dopuszczalnej masie całkowitej - pojazdy od 40 ton i powyżej – 3 223,00 zł / rok (6 pojazdów).

1. Kontynuacja działalności W przekazach medialnych oraz na swojej stronie internetowej Inwestor prezentuje informacje o rzekomej kontynuacji działalności:

„Cała inwestycja jest kontynuacją tego przedsięwzięcia, które już było przed laty.”

„Nasza kopalnia kruszyw w Cewlinie jest kontynuacją dawnych Koszalińskich Zakładów Kruszyw Mineralnych w Cewlinie, która działała w latach 50tych.”

Czy uprawnione jest mówienie o kontynuacji działalności w kontekście planów inwestora? Przełom lat 80. i 90. XX wieku przyniósł ze sobą transformację ustrojową w Polsce i przekształcenie struktur państwowych w podmioty prawa handlowego. W dniu 26.11.2001 r. oficjalnie zarejestrowano spółkę akcyjną pod nazwą Koszalińskie Kopalnie Surowców Mineralnych "Kruszywa" S.A. w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS 0000061038). Eksploatacja złoża kruszyw w Cewlinie została zakończona ponad pół wieku temu. W czasie spotkania wiejskiego mogliśmy zapoznać się z dokumentacją dotyczącą planów utworzenia w miejscu dawnego wyrobiska Ośrodka rekreacyjnego Koszalińskich Zakładów Kruszyw Mineralnych. Plany były piękne, zawierały wizję boisk, nasadzeń, rabat, chodników, domków… Po zakończeniu etapu wydobycia, stary teren wyrobiska przeszedł naturalną rekultywację. Dawna żwirownia przekształciła się w obszar zielony. Aktualny status miejsca jest znany mieszkańcom. Prawo geologiczne określa warunki niezbędne do kontynuacji działalności zakładu górniczego. Organ koncesyjny powinien przenieść w drodze decyzji koncesję na wydobycie na inny podmiot, który zamierza wstąpić w prawa i obowiązki przedsiębiorcy, któremu została udzielona koncesja. 2. Poparcie mieszkańców mieszkających najbliżej W przestrzeni publicznej inwestor powtarza przekaz, że „najbliżsi mieszkańcy, którzy opowiedzieli za inwestycją i nie mają nic przeciwko, wręcz widzą rozwój tego terenu, mieszkają w odległości około 100-300 m” lub też „pierwsza linia najbliższych sąsiadów to jest około 100 do 300 m i ci praktycznie wszyscy sąsiedzi złożyli petycję i opowiadają się za inwestycją” Jest to informacja NIEPRAWDZIWA. Nie jest to miejsce na wskazywanie danych personalnych osób mieszkających w Cewlinie w pobliżu planowanego obszaru wydobycia sprzeciwiających się planowanej inwestycji, ale są w tej grupie osoby protestujące, co potwierdziły podpisaniem petycji bądź też manifestują przez wywieszenie banerów. Dodatkowo trzeba wyraźnie podkreślić, że inwestor nie uwzględnił obecności zabudowań oraz opinii osób mieszkających w analogicznej odległości przy ul. Orzechowej i ul. Szmaragdowej w Manowie. Jedyna lakoniczna wzmianka o istniejących zabudowaniach w Manowie znalazła się w dokumencie złożonym w charakterze korekty Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia. Istnieje liczna grupa osób mieszkających w sąsiedztwie i w bliskiej odległości od planowanego obszaru wydobycia, tak w Cewlinie jak i w Manowie, którzy sprzeciwiają się powstaniu kopalni. 3. Skala sprzeciwu, „dezinformacja” W narracji prowadzonej przez inwestora protest mieszkańców jest bagatelizowany. Budowany jest przekaz, że protest jest nieuzasadniony, ponieważ osoby protestujące mieszkają w oddaleniu od planowanego obszaru wydobycia. W samym tylko Cewlinie podpisy pod petycją wyrażającą sprzeciw złożyło 203 na 411 mieszkańców a wpłynęły jeszcze dwie inne petycje z protestem mieszkańców Manowa. Inwestor poproszony o odniesienie się do dysproporcji w zakresie siły protestu oraz poparcia dla inwestycji (8 głosów poparcia) oznajmił, iż „liczy się jakość głosów a nie ich ilość”. To nie jest język zachęcający do dialogu. Mieszkańcy obu miejscowości wyrażają sprzeciw poprzez wywieszanie banerów. Skala protestów z pewnością byłaby większa gdyby nie działanie inwestora, który straszył mieszkańców pozwami i odpowiedzialnością za rzekome naruszanie dóbr osobistych oraz „sianie dezinformacji”. W trakcie akcji doszło do zniszczenia oraz kradzieży baneru, o sprawie była informowana Policja. Przepisy o ochronie dóbr osobistych mogłyby znaleźć zastosowanie gdyby doszło do naruszenia dobrego imienia lub renomy przedsiębiorcy. Nasze banery nie wskazują żadnej konkretnej osoby ani firmy – protest dotyczy planowanej inwestycji i jej lokalizacji, a nie oznaczonego podmiotu. Wizerunek dużej koparki użyty na banerach stanowi symbol i skrót myślowy. Jego użycie nie jest twierdzeniem, że taka maszyna będzie używana w tej inwestycji. Czy w myśl tej logiki wolno byłoby używać wyłącznie wizerunku maszyn, które faktycznie będą pracowały w kopalni? W debacie publicznej dopuszczalne są uproszczenia i środki wizualnej ekspresji. Wolność wypowiedzi obejmuje również formę przekazu, zwłaszcza gdy dotyczy spraw środowiskowych, bezpieczeństwa i jakości życia mieszkańców. Hasła typu „nie dla kopalni”, „nie chcemy hałasu i zapylenia” czy „degradacja dróg” to wyrażanie obaw, a nie stwierdzenia faktów. Akcja mieści się w ramach dopuszczalnej debaty publicznej o inwestycji potencjalnie znacząco oddziałującej na środowisko i życie ludzi.

Plan ogólny gminy (POG) to nowy, obowiązkowy akt prawa miejscowego, który określa politykę przestrzenną całej gminy i zastąpi dotychczasowe studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Pod adresem https://bip.manowo.pl/artykul/plan-ogolny-gminy-manowo zostały udostępnione dokumenty stanowiące projekt planu ogólnego Gminy Manowo. Niebawem rozpoczną się konsultacje społeczne dotyczące projektu planu. Potraktujmy tę sprawę poważnie – plan ogólny będzie wywierał wpływ na funkcjonowanie naszej społeczności. Co zawiera plan ogólny? Strefy planistyczne: podział gminy na konkretne obszary o określonym przeznaczeniu, na przykład mieszkaniowe, gospodarcze czy zielone. Gminne standardy urbanistyczne: zasady dotyczące maksymalnej wysokości budynków, wskaźników powierzchni biologicznie czynnej czy minimalnego udziału zieleni. Obszary uzupełnienia zabudowy (OUZ): miejsca, na których w przyszłości będzie można wybudować dom na podstawie decyzji o warunkach zabudowy (WZ). Projekt planu ogólnego Gminy Manowo został opracowany z uwzględnieniem zapisów „Strategii Rozwoju Gminy Manowo na lata 2021-2027”, w myśl którego polityka przestrzenna gminy skupia się m. in. na zrównoważonym rozwoju funkcji osadniczej, rolniczej i środowiskowej. W projekcie planu nie uwzględniono strefy górnictwa (oznaczana symbolem SG) przeznaczonej przede wszystkim pod działalność związaną z wydobyciem kopalin. Zgodnie z wymogiem art. 95 ustawy Prawo geologiczne i górnicze udokumentowane złoża kopalin zostały ujawnione w projekcie planu ogólnego. Nie jest to jednak równoznaczne z koniecznością wprowadzenia do planu strefy górnictwa. Złoże kruszywa umieszczone w planie nie jest złożem o charakterze strategicznym!!! Obszary występowania złóż kopalin zostały objęte ochroną na wypadek wystąpienia przyszłych potrzeb eksploatacji tych złóż poprzez wyznaczenie w planie ogólnym stref otwartych. Obszar planowanej kopalni kruszyw w Cewlinie znalazł się w strefie otwartej (12SO).

Strefa otwarta (oznaczana symbolem SO) obejmuje pola uprawne, lasy, łąki, pastwiska, wody powierzchniowe, teren rolnictwa z zakazem zabudowy, teren zieleni naturalnej. Są to również obszary będące przedmiotem ochrony przyrody. Nie przewiduje się zmian naturalnego ukształtowania terenu w stosunku do stanu istniejącego. Utworzenie strefy otwartej pomiędzy Cewlinem a Manowem jest celowe z wielu punktów widzenia.

Obszar planowanej kopalni leży w całości w zlewni rezerwatu Jezioro Lubiatowskie, dla którego ustanowiono plan ochrony.
Większość obszaru planowanego zakładu górniczego leży w obrębie obszaru cennego przyrodniczo OC3.
Zakład górniczy miałby być zlokalizowany pomiędzy dwoma największymi na terenie gminy obszarami uzupełnienia zabudowy. Trudno pogodzić plany zasiedlenia obszarów uzupełnienia zabudowy z propozycją umieszczenia w pobliżu uciążliwej działalności.

Uzasadnienie planu ogólnego gminy Manowo – część graficzna

W projekcie planu ogólnego zapotrzebowanie na nową zabudowę mieszkaniową w gminie Manowo zostało określone na poziomie pozwalającym na zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych 1784 osób. Naszą wspólną troską powinno być zachowanie proponowanego w projekcie planu ogólnego charakteru miejsca znajdującego się pomiędzy Cewlinem a Manowem. To rozwiązanie odpowiada potrzebom ochrony środowiska, zapobiega przekształceniu naturalnego ukształtowania terenu i wprowadzenia zmian w krajobrazie oraz zabezpiecza przed negatywnym wpływem na warunki życia ludzi w związku z uciążliwościami związanymi z działalnością górniczą. Weźmy aktywny udział w konsultacjach społecznych dotyczących projektu planu. Możemy mieć wpływ na kształtowanie ładu urbanistycznego w naszej gminie. Jedną z form prowadzenia konsultacji społecznych są spotkania plenerowe i spacery studyjne. Warto przekonać się na własne oczy jak mała odległość dzieli powstające na wschód od planowanego obszaru wydobycia domy w Cewlinie oraz osiedle powstające w Manowie.

Czy kopalnia będzie oddziaływać na środowisko? Wydobywanie kopalin ze złoża metodą odkrywkową na powierzchni obszaru górniczego nie mniejszej niż 25 ha zalicza się do przedsięwzięć MOGĄCYCH ZAWSZE ZNACZĄCO ODDZIAŁYWAĆ NA ŚRODOWISKO (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko) W przypadku planowanej kopalni eksploatacja odbywać się będzie metodą odkrywkową z obszaru o powierzchni 24,7011 ha (247 011,0 m2) więc jest traktowana jako POTENCJALNIE ZNACZĄCO ODDZIAŁUJĄCĄ NA ŚRODOWISKO. Różnica pomiędzy ZAWSZE a POTENCJALNIE w tym przypadku to 2 989 m2. Dla porównania boisko piłkarskie ma powierzchnię 7 140 m2 czyli od zmiany sposobu oceny inwestycji dzieli nas mniej niż jedna połowa boiska piłkarskiego !!! Powierzchnia co najmniej 25 ha byłaby traktowana jako zawsze znacząco oddziałująca na środowisko i pociągałaby za sobą konieczność opracowania raportu o wpływie inwestycji na środowisko, o co zgodnie wnosili przedstawiciele Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, Wód Polskich jak również mieszkańcy wyrażający taki postulat w petycjach. Inwestor deklaruje, że podjął decyzję o opracowaniu raportu samodzielnie, choć zbiegło się to w czasie z ujawnieniem stanowiska w tej sprawie ww. instytucji. Ważny jest skutek. Jednym z najistotniejszych zagrożeń dla środowiska jest obawa o wpływ inwestycji na stosunki wodne. Obszar wydobycia w ramach planowanej inwestycji w całości mieści się w obszarze zlewni rezerwatu przyrody Jezioro Lubiatowskie.

Zarządzenie Nr 20/2009 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie z dnia 14 kwietnia 2009 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody „Jezioro Lubiatowskie im. prof. Wojciecha Górskiego” (zmienione zarządzeniem z dnia 6 grudnia 2016 r.) traktuje inwestycje powodujące niekorzystne zmiany stosunków wodnych w zlewni Jezior Lubiatowskich i Dzierżęcinki jako zagrożenie potencjalne. W przypadku lokalizacji w obrębie zlewni jezior Lubiatowskich zakładów wymagających do produkcji dużej ilości wody, nie może ona pochodzić z głównych cieków powierzchniowych i złóż podziemnych stanowiących część zlewni rezerwatu (w obrębach ewidencyjnych 0039, 0040, 0041, 0042, 0043 Miasta Koszalin oraz obrębach Bonin, Manowo, Cewlino, Wyszewo, Wiewiórowo, Rosnowo, Kopanino i Grzybnica w gminie Manowo), w raportach i ocenach oddziaływania inwestycji na środowisko należy określić wpływ w zakresie oddziaływania na stosunki wodne oraz przedmioty ochrony w rezerwacie. Planowana skala rocznego wydobycia to 170 000 ton kruszywa (ok. 640 ton dziennie – 24 samochody ciężarowe). Według standardowych uśrednionych wartości budowlanych często przyjmuje się, że 1 m³ żwiru waży ok. 1,6–1,8 tony, co w przeliczeniu na 1 tonę daje ok. 0,56–0,62 m3. To oznacza, że dziennie z wyrobiska będzie wydobywany żwir o objętości ok. 400 m3, który uwolni przestrzeń dla wody. Nawet tak uproszczone spojrzenie na działanie zakładu górniczego niesie ze sobą szereg wątpliwości:

Czy 400 m3 na dobę to dużo?

Czy taka skala wydobycia i charakter działalności mieści się w kategorii „zakładów wymagających do produkcji dużej ilości wody”?

Czy skala wydobycia będzie utrzymana czy zwiększona?

Czy istnieje ryzyko dla funkcjonowania wrażliwych i złożonych struktur jak Mechowisko Manowo albo rezerwat Jezioro Lubiatowskie?

Czy istnieje ryzyko spowodowania degradacji stosunków wodnych?

Czy w studniach nadal będzie woda?

Czy warto podejmować ryzyko wystąpienia zaburzeń w funkcjonowaniu obszarów chronionych?

Informacje dotyczące rezerwatu Jezioro Lubiatowskie świadczą o tym, że jest to obszar bardzo wrażliwy na wahania poziomu wody. Przedmiotem troski pozostaje ograniczenie wypływu wody z jeziora rzeką Dzierżęcinką, z planami odtworzenia zastawki wypływowej. Celem dla obszaru chronionego Rezerwatu Jezioro Lubiatowskie jest zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych naturalnego środowiska lęgowego wielu rzadkich, chronionych i zagrożonych wyginięciem gatunków ptaków wodnych i błotnych.

Wpływ na obszar po dawnej kopalni kruszyw w Cewlinie

Granice planowanego obszaru wydobycia leżą w odległości około 350 metrów od istniejącego zbiornika wodnego, który powstał w wyniku naturalnej rekultywacji obszaru po dawnej kopalni kruszyw. Warto zadać pytanie czy uruchomienie zakładu górniczego nie stanowi zagrożenia dla stanu tego zbiornika i obszaru?

Odległość od istniejącego zbiornika wodnego

Ze zbiornika wodnego położonego przy ul. Topolowej wypływa struga Czarna, która uchodzi prawobrzeżnie do Radwi. Ciek wodny tworzy jednolitą część wód powierzchniowych leżącą w regionie wodnym Dolnej Odry i Przymorza Zachodniego. Teren przylegający do zbiorników wodnych oraz sama struga Czarna są miejscem bytowania bobra europejskiego, objętego częściową ochroną gatunkową. W okolicy widoczne są ślady obecności bobrów.

W 1956 roku Jezioro Lubiatowskie stanowiące powierzchnię 372,47 ha (wraz z pasem nadbrzeżnym powierzchnię 375,8136 ha) zostało uznane za rezerwat. W roku 2008 rezerwat Jezioro Lubiatowskie zmieniło nazwę na Jezioro Lubiatowskie im. profesora Wojciecha Górskiego. Zgodnie z rozporządzeniem z 1956 r. rezerwat został utworzony w celu zachowania ze względów naukowych, dydaktycznych i kulturalnych naturalnego środowiska lęgowego łabędzia dzikiego (Cygnus olor) na jeziorze będącym równocześnie ostoją wielu gatunków chronionego ptactwa wodno-błotnego. Dla większej ochrony rezerwatu w 2007 ustanowiono otulinę która zajmuje obecnie powierzchnię 230,58 ha i mieści się na terenie gmin Manowo i Koszalin. Przy jeziorze utworzono wały przeciwpowodziowe. Obszar rezerwatu obejmuje 3 jeziora:

Lubiatowo Północne o powierzchni 176 ha,
Lubiatowo Południowe o powierzchni 62,6 ha
Lubiatowo Wschodnie 26,5 ha

Jeziora są częścią większego jeziora polodowcowego, które podzieliło się na 3 zbiorniki wodne poprzez roślinność wynurzoną i obszary bagienne. Największa głębokość dochodzi do 2,4 m, średnia głębokość wynosi zaledwie 0,7 m. Szacowana objętość wody wszystkich 3 jezior wynosi 2028,3 tys. m3. Są to jeziora morenowe, przepływowe, eutroficzne, szybko zarastające. Prawie całe dno jeziora pokryte jest mułem o znacznej miąższości. Do Jeziora Wschodniego uchodzi Wyszewka, do Jeziora Południowego – Dzierżęcinka. Na terenie rezerwatu znajduje się jeszcze jeden zbiornik wodny w południowej części rezerwatu, któremu nie nadano nazwy. Zgodnie z § 2. Zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie z dnia 23 września 2025 r. w sprawie rezerwatu przyrody „Jezioro Lubiatowskie im. prof. Wojciecha Górskiego” (Dz. U. Szczecin, 2025, poz. 3945) celem ochrony w rezerwacie jest zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych naturalnego środowiska lęgowego wielu rzadkich, chronionych i zagrożonych wyginięciem ptaków wodnych i błotnych. Jezioro otoczone jest wzniesieniami morenowymi z pasem szuwarów i oczeretów. Na jeziorze i dookoła niego można zaobserwować różnorodne grupy roślinności wodnej, szuwarowej, torfowiskowej czy łąkowej Należą do nich chociażby rzadkie i chronione rośliny takie jak: grążel żółty, wierzba borówkolistna, czy wrzosiec bagienny i inne.

Rezerwat jest ostoją ponad 80 gatunków ptaków wodno-błotnych, a w tym ok. 35 lęgowych. W różnych publikacjach możemy przeczytać o ptakach takich jak: perkoz rdzawoszyi, perkoz dwuczuby, perkozek, bąk, czapla siwa, bocian czarny, gęś gęgawa, gęś białoczelna, gęś zbożowa, łabędź niemy, łabędź krzykliwy, łabędź czarnodzioby, ohar, krzyżówka, cyraneczka, krakwa, świstun, cyranka, płaskonos, gągoł, nurogęś, rybołów, żuraw, zimorodek, sowa błotna, bekas kszyk, derkacz, Nie brakuje również płazów i gadów wśród których wymieniane są : ropucha szara, żaba wodna, żaba jeziorkowa, żaba trawna, żaba moczarowa, jaszczurka zwinka, czy padalec zwyczajny.

15 maja 2009 roku rozporządzeniem nr 20/2009 roku ustalono plan ochrony dla rezerwatu. Zmiany w planie nastąpiły w 2016 roku zarządzeniem z dnia 6 grudnia 2016 r. zmieniające zarządzenie w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody „Jezioro Lubiatowskie im. prof. Wojciecha Górskiego” Jako istniejące zagrożenia wskazano:

zmiana chemizmu wód w jeziorze Lubiatowskim
nadmierna presja dzikich drapieżników średniej wielkości obniżająca liczebność populacji ptaków
działalność łowiecka oraz związane z nią płoszenie ptaków wystrzałami z broni palnej
wykaszanie łąk w otulinie rezerwatu w okresie lęgowym ptaków
skutki niewłaściwej gospodarki rybackiej, tj. przełowienie jezior oraz wieloletnie przerwy w ich odpowiednim zarybianiu na skutek działalności w przeszłości
urbanizacja terenów przylegających do rezerwatu (zwłaszcza w związku z postępującą zabudową mieszkaniową, głównie wzdłuż północnego i północno-wschodniego brzegu jeziora Lubiatowskiego Północnego), rozwój terenów komunikacyjnych skutkujące fragmentacją korytarzy ekologicznych łączących rezerwat przyrody z gruntami i zbiornikami wodnymi, w sposób umożliwiający swobodną migrację ssaków, płazów i gadów (transfer genów pomiędzy rezerwatem a otoczeniem)
kłusownictwo, nielegalna budowa pomostów i stanowisk wędkarskich

Jako potencjalne zagrożenia wskazano:

inwestycje powodujące niekorzystne zmiany stosunków wodnych w zlewni jezior Lubiatowskich i Dzierżęcinki, w tym eksploatacja złóż kredy pojeziernej i torfu na terenach przyległych do rezerwatu w zlewni jezior Lubiatowskich i zlewni rzeki Dzierżęcinki,
zanieczyszczenie wód zlewni z powodu nieuporządkowanej gospodarki wodno-kanalizacyjnej w miejscowościach leżących w zlewni jezior Lubiatowskich, na skutek odprowadzania wód opadowych z kanalizacji deszczowej odwadniającej osiedla zabudowy jednorodzinnej w obszarze dzielnic Koszalina Dzierżęcino i Lubiatowo oraz wzmożona eutrofizacja jezior spowodowana powierzchniowym spływem biogenów oraz środków plonotwórczych i ochrony roślin,
okresowe zmiany bilansu wodnego w jeziorach Lubiatowskich na skutek odprowadzania wód opadowych z kanalizacji deszczowej odwadniającej osiedla zabudowy jednorodzinnej w obszarze dzielnic Koszalina Dzierżęcino i Lubiatowo - zmiana gradientu wezbrań i podtopienia gniazd ptaków w przybrzeżnym pasie trzcin i szuwarów w okresie lęgu i wychowu młodych,
usuwanie z lasów sąsiadujących z jeziorami starych, dziuplastych drzew i wywrotów będących potencjalnymi miejscami gniazdowymi dla ptaków i nietoperzy,
niekontrolowana antropopresja – plażowanie głównie nad Dzierżęcinką koło Bonina, biwakowanie wokół jezior, zaśmiecanie brzegów jeziora oraz otuliny, wybieranie jaj ptactwa wodno-błotnego.

Piękny widok na panoramę Jeziora Lubiatowskiego możemy ujrzeć ze wzniesienia przy ulicy Lubiatowskiej w Koszalinie. Tory kolejowe wąskotorówki koszalińskiej jadącej z Koszalina do Rosnowa są jednocześnie w części trasy granicą otuliny rezerwatu.

DSCN5254 — Widok na jezioro Lubiatowskie

Rowerzyści mogą korzystać ze szlaków rowerowych przebiegających w pobliżu rezerwatu:

czerwony szlak im. Józefa Chrząszczyńskiego (o długości 50 km) zaczynając w Koszalinie przy ul. Gdańskiej przez Górę Chełmską, dalej w pobliżu rezerwatu Jezioro Lubiatowskie do Manowa i przez Rosnowo do Tychowa (ok. 50 km),
zielony Szlak Kamieni Granicznych (Dzierżęcino - Bonin),
zielony Szlak Rowerowy Gotów o długości ok 50 km.

Warto dodać, że od 1994 roku w herbie gminy Manowo jest czapla siwa. Herb ten został wybrany wśród 48 plac zgłoszonych do konkursu i uchwalony Uchwałą w sprawie nadania herbu Gminie Manowo Nr XXXIV/224/94 z 26 maja 1994 r. Czapla siwa żeruje nad jez. Lubiatowskim i zamieszkuje w kolonii (tzw. czaplińcu), na wzgórzu potocznie zwanym Czaplą Górą.

W opracowaniu wykorzystano informacje zawarte w:
https://crfop.gdos.gov.pl/
https://pl.wikipedia.org/ Rezerwaty - Starostwo Powiatowe w Koszalinie
https://manowo.pl/strona/historia-i-herb

Reprezentujemy osoby, które sprzeciwiają się planom uruchomienia kopalni kruszyw w Cewlinie. Mamy prawo do ochrony naszych praw, planów zrównoważonego rozwoju naszych miejscowości, zachowania bezpieczeństwa. Jeżeli chcesz wesprzeć nasze działania skontaktuj się z nami. Jesteśmy skupieni w Stowarzyszeniu Nasza Mała Ojczyzna oraz w Stowarzyszeniu Manowo+. Interesujemy się biegiem spraw, uczestniczymy w sesjach Rady Gminy, informujemy mieszkańców i instytucje, organizujemy protest, docieramy do mediów, informujemy przedstawicieli świata nauki, zachęcamy Państwa do aktywności. Kontakt:

Logo Stowarzyszenia Nasza Mała Ojczyzna

Stowarzyszenie Nasza Mała Ojczyzna
snmo.cewlino@gmail.com
Tomasz Bechler
+48 502 035 355 Stowarzyszenie Manowo+